(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
14.74. అధ్యాయః 074
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Topics
అర్జునేన త్రైగర్తానాం పరాజయః॥ 1 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ।

త్రిగర్తైరభవద్యుద్ధం కృతవైరైః కిరీటినః।
మహారథసమాజ్ఞాతైర్హతానాం పుత్రనప్తృభిః॥ 14-74-1(94525)
తే సమాజ్ఞాయ సంప్రాప్తం యజ్ఞియం తురగోత్తమ*****
విషయాంతం తతో వీరా దంశితాః పర్యవారయన్॥ 14-74-2(94526)
రథినో బద్ధతూణీరాః సదశ్వైః సమలంకృతైః।
పరివార్య హయం రాజన్గ్రహీతుం సంప్రచక్రముః॥ 14-74-3(94527)
తతః కిరీటీ సంచింత్య తేషాం తత్ర చికీర్షితం।
వారయామాస తాన్వీరాన్సాంత్వపూర్వమరిందమః॥ 14-74-4(94528)
తదనాదృత్య తే సర్వే శరైరభ్యహనంస్తదా।
తమోరజోభ్యాం సంఛన్నాంస్తాన్కిరీటీ న్యవారయత్॥ 14-74-5(94529)
తానవ్రవీత్తతో జిష్ణుః ప్రహసన్నివ భారత।
నివర్తధ్వమధర్మజ్ఞాః శ్రేయో జీవితమేవ చ॥ 14-74-6(94530)
స హి వీరః ప్రయాస్యన్వై ధర్మరాజేన వారితః।
హతబాంధవా న తే పార్త హంతవ్యాః పార్థివా ఇతి॥ 14-74-7(94531)
స తదా తద్వచః శ్రుత్వా ధర్మరాజస్య ధీమతః।
తాన్నివర్తధ్వమిత్యాహ న న్యవర్తంతి చాపి తే॥ 14-74-8(94532)
తతస్త్రిగర్తరాజానం సూర్యవర్మాణమాహవే।
వినద్య శరజాలేని ప్రజహాస ధనంజయః॥ 14-74-9(94533)
తతస్తే రథఘోపేణ రథనేమిస్వనేన చ।
పూరయంతో దిశః సర్వా ధనంజయముపాద్రవన్॥ 14-74-10(94534)
సూర్యవర్మా తతః పార్తే శరాణాం నతపర్వణాం।
శతాన్యముంచద్రాజేంద్ర లఘ్వస్త్రమభిదర్శయన్॥ 14-74-11(94535)
తథైవాన్యే మహేష్వాసా యే చ తస్యానుయాయినః।
ముముచుః శరవర్షాణి ధనంజయవధైషిణః॥ 14-74-12(94536)
స తాంజ్యాముఖనిర్ముక్తైర్బహుభిః సుబహూఞ్శరాన్।
చిచ్ఛేద పాండవో రాజంస్తే భూమౌ న్యపతంస్తదా॥ 14-74-13(94537)
కేతువర్మా తు తేజస్వీ తస్యైవావరజో యువా।
యుయుధే భ్రాతురర్థాయ పాండవేన యశస్వినా॥ 14-74-14(94538)
తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య కేతువర్మాణమాహవే।
అభ్యఘ్నన్నిశితైర్బాణైర్బీభత్సుః పరవీరహా॥ 14-74-15(94539)
కేతువర్మణ్యభిహతే ధృతవర్మా మహారథః।
రథేనాశు సముత్పత్య శరైర్జిష్ణుమవాకిరత్॥ 14-74-16(94540)
తస్య తాం శీఘ్రతామీక్ష్య తుతోషాతీవ వీర్యవాన్।
గుడాకేశో మహాదేజా బాలస్య ధృతవర్మణః॥ 14-74-17(94541)
న సందధానం దదృశే నాదదానం చ తం తదా।
కిరంతమేవం స శరాందదృశే పాకశాసనిః॥ 14-74-18(94542)
స తు తం పూజయామాస ధృతవర్మాణమాహవే।
మనసా తు ముహూర్తం వై రణే సమభిహర్షయన్॥ 14-74-19(94543)
`న వివ్యాధ రణే క్రుద్ధః కుంతీపుత్రో హసన్నివ।
సౌభద్రస్యేవ తత్కర్మ దృష్ట్వా బాలస్య విస్మితః॥ 14-74-20(94544)
తం పన్నగమివ క్రుద్ధం కురువీరః స్మయన్నివ।
ప్రీతిపూర్వం మహాబాహుః ప్రాణైర్న వ్యపరోపయత్॥ 14-74-21(94545)
స తథా రక్ష్యమాణో వై పార్థేనామితతేజసా।
ధృతవర్మా శరం దీప్తం ముమోచ విజయే తదా॥ 14-74-22(94546)
స తేన విజయస్తూర్ణమాసీద్విద్ధః కరే భృశం।
ముమోచ గాండివం మోహాత్తత్పపాతాథ భూతలే॥ 14-74-23(94547)
ధనుషః పతతస్తస్య సవ్యసాచికరాద్విభో।
బభూవ సదృశం రూపం శక్రచాపస్య భారత॥ 14-74-24(94548)
తస్మిన్నిపతితే దివ్యే మహాధనుషి పార్థివః।
చకార సస్వనం హాసం ధృతవర్మా మహాహవే॥ 14-74-25(94549)
తతో రోషార్దితో జిష్ణుః ప్రమృజ్య రుధిరం కరాత్।
ధనురాదత్త తద్దివ్యం శరవర్షైర్వవర్ష చ॥ 14-74-26(94550)
తతో హలహలాశబ్దో దివస్పృగభవత్తదా।
నానావిధానాం భూతానాం తత్కర్మాణి ప్రశంసతాం॥ 14-74-27(94551)
తతః సంప్రేక్ష్య సంక్రుద్ధం కాలాంతకయమోపమం।
జిష్ణుం త్రైగర్తకా యోధాః పరీతాః పర్యవారయన్॥ 14-74-28(94552)
అభిసృత్య పరీప్సార్థం తతస్తే ధృతవర్మణః।
పరివవ్రుర్గుడాకేశం తత్రాక్రుద్ధ్యద్ధనంజయః॥ 14-74-29(94553)
తతో యోధాంజఘానాశు తేషాం స దశ చాష్ట చ।
మహేంద్రవజ్రప్రతిమైరాయసైర్బహుభిః శరైః॥ 14-74-30(94554)
తాన్సంప్రభగ్నాన్సంప్రేక్ష్య త్వరమాణో ధనంజయః।
శరైరాశీవిషాకారైర్జఘాన స్వనవద్ధసన్॥ 14-74-31(94555)
తే భగ్నమనసః సర్వే త్రైగర్తకమహారథాః।
దిశోఽభిదుద్రువూ రాజంధనంజయశరార్దితాః॥ 14-74-32(94556)
`హతావశిష్టా హి పరాః పార్థం దృష్టపరాక్రమాః।'
తమూచుః పురుషవ్యాఘ్రం సంశప్తకనిషూదనం॥ 14-74-33(94557)
తవాస్మ కింకరాః సర్వే సర్వే వై వశగాస్తవ।
ఆజ్ఞాపయస్వః నః పార్థ ప్రహ్వాన్ప్రేష్యానవస్థితాన్।
కరిష్యామః ప్రియం సర్వం తవ కౌరవనందన॥ 14-74-34(94558)
ఏతదాజ్ఞాయ వచనం సర్వాంస్తానబ్రవీత్తదా।
జీవితం రక్షత నృపాః శాసనం ప్రతిగృహ్యతాం॥ ॥ 14-74-35(94559)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆశ్వమేధికపర్వణి అనుగీతాపర్వణి చతుఃసప్తతితమోఽధ్యాయః॥ 74 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.